مناطق  ويژه اقتصادي

استان هرمزگان داراي 5 منطقه ويژه اقتصادي شامل : منطقه ويژه اقتصادي صنايع معدني و فلزي خليج فارس– منطقه ويژه اقتصادي كشتي سازي خليج فارس– منطقه ويژه اقتصادي بندر شهيد رجايي– منطقه ويژه اقتصادي صنايع انرژي بر پارسيان و منطقه ويژه اقتصادي نفتي لاوان مي باشد كه هر كدام در نوع خود داراي مزيت هاي خاصي در منطقه مي باشند.

اكثر صنايع بزرگ استان در اين مناطق و بويژه در منطقه ويژه اقتصادي صنايع معدني و فلزي خليج فارس استقرار يافته اند . مناطق ويژه اقتصادي استان طبق قوانين خاص مناطق آزاد و ويژه فعاليت مي نمايند  و داراي معافيت هايي در زمينه سرمايه گذاري- ورود و خروج اتباع خارجي- ماليات و ... مي باشند.

 

الف- منطقه ويژه اقتصادي کشتي سازي خليج فارس

اين منطقه در 37 کيلومتري غرب بندرعباس و ساحل تنگه هرمز با وسعت 1100 هکتار به عنوان يکي از مناطق ويژه مختص صنايع دريايي واقع است.در حال حاضر شرکت مجتمع کشتي سازي و صنايع فراساحل ايران با شرکتهاي تابعه شامل؛ شرکت بحر گسترش هرمز، شرکت نديم گسترش خليج فارس، شرکت مبين سازه گستر خليج فارس، شرکت عظيم گسترش و همچنين شرکتهايي از جمله شرکت صنايع دريايي شهيد درويشي و شرکت صنايع فراساحل را در برمي گيرد. اين سايت هم اکنون قابليت ساخت و تعمير انواع شناورهاي کوچک و بزرگ تا ظرفيت 80000 تني و ساخت سازه هاي فراساحلي تا 35000 تن در سال را دارا مي باشد .

مزایاوامکانات منطقه ویژه اقتصادی کشتی سازی خلیج فارس

-         امکان استفاده از راههای دریایی، هوایی، زمینی و راه­آهن و استفاده از شاهراه ترانزیت کشور از طریق بندرعباس به کلیه نقاط کشور و آسیای میانه

-         وجود امکانات و زیرساخت­های مناسب اقتصادی نظیر آب، برق، تلفن ثابت و همراه و زمین ارزان

-         فاصله کوتاه هوایی با مرکز کشور و پروازهای منظم روزانه از بندرعباس به مقاصد مختلف کشور

-         پایین بودن نرخ هرگونه خدمات، اعم از انبارداری، تخلیه و بارگیری کالاهای متفرقه، کانتینر و استفاده از تجهیزات ویژه منطقه از قبیل انواع جرثقیل، کشنده، بوژی و امکان استفاده از انبارهای اختصاصی

-         برخورداری از امکانات پشتیبانی از جمله نیروی کار ارزان، ماهر و نیمه ماهر و استفاده از مهمانسراهای مجتمع

-         وجود گمرک مستقر در منطقه بدون تشریفات اداری سایر گمرکات و نزدیکی منطقه به منطقه آزاد تجاری قشم، کیش و سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس و مناطق ویژه دیگر

-         صدور قبض انبار تفکیکی قابل معامله مورد قبول کلیه بانکهای کشور و سرمایه­گذاران داخلی و خارجی

-         وجود خطوط منظم کشتیرانی به کشورهای حاشیه خلیج فارس و اقصی نقاط جهان

-         وجود امکانات و تسهیلات مناسب شهری به فاصله نیم ساعت از منطقه

-         امکان پردازش کالا در منطقه ویژه و ایجاد ارزش افزوده در آن

-          امکان ترانزیت و صادرات مجدد کالاهای وارده به منطقه و متروکه نشدن کالا در منطقه ویژه

 

ب‌- منطقه ويژه صنايع معدني و فلزي خليج فارس

اين منطقه با وسعتي قريب به 5000 هکتار در 20 کيلومتري غرب شهر بندرعباس، 5کيلومتري شرق بندر شهيد رجايي و با هدف جذب سرمايه گذار خارجي و داخلي جهت رشد و توسعه صنايع معدني و فلزي و صادرات آنها فعاليت مي کند و داراي سه سايت فعال به شرح ذيل مي باشد:

سايت جنوبي: اين سايت به وسعت تقريبي 100 هکتار در جنوب منطقه واقع شده و اسکله مواد فله (با ظرفيت تخليه و بارگيري 100 هزار تن در روز)، آب شيرين کن المهدي، انبارهاي صدور کالا، خدمات پشتيباني و ... در اين سايت قرار دارد.

سايت مياني: اين سايت به وسعت تقريبي 190 هکتار در قسمت مياني منطقه واقع شده و به عنوان سايت صنايع مختلط براي توسعه منطقه، کارخانجات يوتيليتي همچون توليد نيرو يا تصفيه فاضلاب و ... در نظر گرفته شده است.

سايت شمالي: وسعت اين سايت حدود 1770 هکتار مي باشدکه مجتمع آلومينيوم المهدي، فولاد هرمزگان، فولاد جنوب و ... در آن واقع شده است.

و همچنين قريب به 3000 هکتار نيز به عنوان طرح توسعه منطقه مزبور در نظر گرفته شده است.

مزایاوامکانات منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج فارس

-         اسکله و پایانه دریایی منطقه ویژه با ظرفیت 6 میلیون تن (با احتساب طرح توسعه 12 میلیون تن)

-         محوطه انباشت و برداشت مواد فلّه

-         اسکله سنگی

-         تأسیسات آب شیرین کن با ظرفیت تولید 35800 متر مکعب در روز و قابل افزایش تا 100 هزار متر مکعب در روز

-         هتل خلیج فارس (156 اتاق

-         راهها و پل های دسترسی

-         ارتباطات دریایی : وجود اسکله تخلیه و بارگیری مواد معدنی با ظرفیت 12 میلیون تن و اسکله نفتی با ظرفیت 15 میلیون تن در سال و افزایش تا 70 میلیون تن، همجواری با بنادر شهید رجایی و بندر شهید باهنر                                                       

-         ارتباطات ریلی                                                              

-         ارتباطات جاده ای

 

 

ج - منطقه ويژه اقتصادي بندر شهيد رجايي

منطقه ويژه اقتصادي بندر شهيد رجايي در 23 کيلومتري غرب بندرعباس در شمال جزيره قشم و تنگه هرمز واقع شده است که با داشتن روابط دريايي و مبادله کالا با بيش از 80 بندر معروف بين المللي تقريباً نيمي از تجارت ايران را به عهده دارد. منطقه ويژه اقتصادي بندر شهيد رجايي در مرکز کريدور ترانزيتي جنوب به شمال قرار داردکه يکي از مهمترين کريدورهاي ترانزيتي بين المللي در دنياست. اين کريدور اقيانوس هند و خليج فارس را از طريق ايران به درياي خزر و سپس از طريق روسيه به سن پترزبورگ و شمال اروپا متصل مي کند.

موقعيت ممتاز جغرافيايي، دسترسي به آبهاي آزاد جهان از طريق خليج فارس، اتصال به شبکه بين المللي راه آهن و جاده ابريشم، برخورداري از تجهيزات و امکانات مدرن، نزديکي به مناطق آزاد کيش و قشم و بنادر حوزه خليج فارس، اين مجتمع را به پايگاه راهبردي و منحصر به فرد تبديل نموده است.

بندر خليج فارس به عنوان زون نفتي منطقه ويژه اقتصادي بندر شهيد رجايي با برخورداري از تجهيزات مناسب، حجم قابل قبولي از صادرات، ترانزيت و سوآپ فرآورده و بانکرينگ از اين بندر انجام مي گيرد، بندرخليج فارس داراي 9 پست اسکله به طول 1200 متر و عمق 5/7 متر و 320 هکتار محوطه عملياتي و اراضي پشتيباني مي باشد.

مزایاوامکانات منطقه ویژه اقتصادی شهید رجایی

-         برخورداری از امتیازات مناطق ویژه اقتصادی

-         وجود اراضی قابل واگذاری برای فعالیتهای پشتیبانی، صنعتی، نفتی و خدماتی به صورتBOT، BOOT، اجاره کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت

-         وجود شبکه های آب، برق، تلفن، IT و سیستم دفع آبهای سطحی

-         امکان استفاده بهینه از شبکه ارتباطی داخلی و بین المللی دریایی، راه آهن و جاده ای

-         قرار گرفتن در مسیرهای اصلی کریدورهای ترانزیتی نظیر شمال و جنوب، شرق و غرب جهت تسهیل ترانزیت کالا به کشورهای آسیای میانه، حوزه خلیج فارس و دریای عمّان، افغانستان، پاکستان، عراق، روسیه و شمال اروپا از طریق راه آهن و جاده

-         دسترسی به آبهای آزاد و حداکثر استفاده از مزیت های حمل و نقل دریایی

-         مجاورت با مراکز و قطب های اصلی تولیدی، صنعتی و پتروشیمی کشور

-         وجود شبکه های بانکی، اعتباری، بیمه ای، گمرک و سایر موسسات خدماتی مرتبط

-         امکان استفاده از تسهیلات اعتباری و بانکی

-         وجود ترمینال های اختصاصی، ترانزیت سوخت و بانکرینگ، کانتینری، عمومی و فرآورده های نفتی و مواد معدنی

-         امکان استفاده از مزایای راه آهن اختصاصی و تجهیزات و امکانات مدرن تخلیه و بارگیری

 

د‌-   منطقه ويژه صنايع انرژي بر پارسيان

منطقه ویژه اقتصادی صنایع انرژی بر پارسیان با مساحتی بالغ بر 9800 هکتار در غربی ترین نقطه استان هرمزگان در سال 1389 مصوب گردید. این منطقه در فاصله 15 کیلومتری غرب شهرستان پارسیان و 30 کیلومتری شرق شهر عسلویه قرار دارد و آنچه سبب موقعیت ممتاز این منطقه شده است، قرار گیری آن در مرز سه استان هرمزگان، بوشهر و فارس است که موجب می شود تا این منطقه از امکانات و پتانسیل های هر سه استان بتواند استفاده نماید.

اين سايت با مساحت تقريبي 10000 هکتار در دو بخش صنعتي و بندري در دست اجراست که:

-         بخش صنعتي جهت استقرار صنايع انرژي بر همچون کارخانجات فولاد، آلومينيوم، ميعانات گازي، طرح هاي پتروشيمي، نيروگاهها و ... در نظر گرفته شده است.

-         بخش بندري جهت دسترسي آسان صنايع مستقر به آب، بندرگاه، پست هاي اسکله هاي مختلف مورد نياز، محدوده انباشت و برداشت و خدمات پشتيباني بندري در محدوده نوار ساحلي در نظر گرفته شده است.

مزایای بالقوه منطقه :

قرارگیری این منطقه در نوار ساحلی خلیج فارس و دسترسی آن به آبهای آزاد موجب شده است تا این منطقه به خطوط حمل و نقل بین المللی دریایی دسترسی داشته باشد و واردات مواد اولیه مورد نیاز و صادرات محصولات خود را از طریق خطوط بین المللی دریایی انجام دهد. اما نقطه قوت اصلی این منطقه، همجواری با منطقه ویژه اقتصادی پارس و حوزه گازی عسلویه می باشد.از دیگر مزایای بالقوه این منطقه می توان به وجود فرودگاه بین المللی خلیج فارس(عسلویه) در فاصله 20 کیلومتری از منطقه، وجود مجتمع بندی پارسیان با ظرفیت تخلیه و بارگیری 40 میلیون تن کالا در سال اشاره نمود.

عمده مزایای منطقه :

-         نزدیکی به حوزه های گاز پارس جنوبی.

-         دسترسی به  زیرساخت های مناسب حمل ونقل هوایی , دریایی و جاده ای.

-         احداث مجتمع بندری پارسیان با ظرفیت 40 میلیون تن تخلیه و بارگیری کالا به عنوان بزرگترین بندر تخصصی صنعتی و معدنی کشور.

-         ایجاد یک کریدور تاسیساتی بین منطقه ویژه پارس جنوبی و منطقه ویژه پارسیان جهت انتقال خوراک و مواد اولیه صنایع پتروشیمی.

-         تامین آب و برق و ارتباطات مورد نیاز منطقه در دوران ساخت .

-         برخورداری از کلیه مزایای قانونی مناطق ویژه اقتصادی در جهت ورود و خروج کالا ,معافیت های گمرکی و.....

-         برخوردای از مزایای قانونی آیین نامه رفع موانع تولید .

 

ه - منطقه ويژه  اقتصادی لاون

جزيره لاوان از شمال شرقي به بندر مقام، از شرق به جزيرۀ شتور و از جنوب به حوزه‌هاي نفتي رسالت، رشادت و سلمان محدود مي‌شود. وسعت اين جزيره 76کيلومتر مربع است و پس از قشم بزرگ‌ترين جزيرۀايران در آب‌هاي خليج فارس است. فاصلۀ اين جزيره تا بندر لنگه 91 و تا بندر عباس حدود 198 مايل دريايي است.

ذخاير نفتي آب‌هاي نزديک جزيرۀ لاوان بسيار قابل توجه است. در حال حاضر توليدات آن از فلات قاره ايران به تأسيسات نفتي است که با نام ((مجتمع پالايشي لاوان)) فعاليت دارد انتقال و سپس تبديل به فراورده هاي نفتي براي مصرف داخل كشور مي شود.

جزیره لاوان که از توابع بخش کیش محسوب میشود جزیره ای کوچک اما بسیار حیاتی در منطقه خلیج فارس و از لحاظ اقتصادی شریان حیاتی کشور است. اين جزيره يک بندر‌گاه مناسب براي صدور فر‌آورده‌هاي نفتي و چندين اسکلۀ فلزي با ظرفيت هاي مختلف جهت حمل و نقل دريايي دارد و زيرساختهاي مناسب جهت سرمايه گذاري و انجام فعاليتهاي اقتصادي محيا و آماده است.

 علاوه بر صادرات فرآورده اي نفتي ، کالاهاي صادراتي جزيره، مرواريد و ماهي نیز می باشد.

منطقه ويژه اقتصادي لاوان با مجوز رسمي دولت در سال 1389 با سه گرايش انرژي،شيلات و آبخيزداري شكل گرفت.

مزیت‌های سازمان منطقه ویژه اقتصادی لاوان با گرایش‌های انرژی، شیلات و آبخیزداری

۱- منطقه ویژه اقتصادی لاوان تنها منطقه ویژه اقتصادی کشور با سه گرایش ارزشمند انرژی شیلات و آبخیزداری است که در راستای تحقق سیاست‌های زیربنایی کشور برای دستیابی به اهداف اقتصادی غیروابسته به نفت در منطقه نفت خیز لاوان ایجاد گردیده است که مزیت‌های دیگری از جمله توسعه ثروت ملی و ایجاد اشتغال مولد را به دنبال دارد.

۲- تثبیت حاکمیت دولت جمهوری اسلامی ایران بر جزایر ایرانی خلیج همیشه فارس و تقویت و توسعه اسکان هموطنان در جزیره لاوان و پیشگیری از پدیده مهاجرت با استفاده از مزایای مناطق ویژه اقتصادی در ایجاد و توسعه فرصتهای سرمایه‌گذاری و تقویت زمینه‌های موثر جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی.

۳- وجود زیرساخت‌های آماده ترمینال‌ها (اسکله‌های تخلیه و بارگیری تدارکاتی، اسکله‌های نفتی و گازی، فروشگاه، انبارهای مسقف و روباز بارانداز منطقه ویژه، امور گمرکی، امور بندری، اداره گمرک، اداره بندر، بانک تجارت، بانک ملی و ...

۴- وجود شرکت‌های عظیم نفتی (شرکت پالایش نفت قاره، شرکت پخش فرآورده‌های نفتی) و وجود ذخایر عظیم گازی و نفتی بعنوان زمینه مناسبی برای احداث واحدهای عظیم پتروشیمی در منطقه و سایر صنایع پایین دستی نفت و گاز و پتروشیمی و وجود زمینه‌های مناسب برای احداث خوشه‌های کوچک پالایشگاهی نفت و گاز در زمینه انرژی.

۵- وجود گونه‌های غنی و متنوع دریایی در منطقه لاوان که بعنوان آکواریوم خلیج همیشه فارس شهرت داشته و زمینه را برای ایجاد و توسعه صنعت شیلات علی الخصوص در بخش صادرات فراهم نموده است.

۶- وجود بارشهای سالیانه که قابل مهار بوده و با توجه به استعداد و حاصلخیز بودن منطقه و همچنین بکر بودن اقلیم لاوان شرایط لازم برای سرمایه‌گذاری در این گراش منطقه (آبخیزداری) مهیا نموده است که سرمایه‌گذاری در این بخش منجر به ایجاد ارزش افزوده فراوانی خواهد شد.

۷- دسترسی آسان و کم هزینه به آبهای سرزمینی و آزاد دنیا که زمینه مساعدی برای سهولت واردات و صادرات کالا و توسعه تجارت محسوب می‌شود.

۸- ایجاد تسهیلات قابل ملاحظه و حذف بروکراسی اداری در زمینه ورود و خروج کالا از منطقه اقتصادی لاوان.

۹- استفاده از معافیت‌های قانونی در حوزه اعتبارات اسنادی مربوط به قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی کشور مصوب مجلس شورای اسلامی.

۱۰- امکان انتقال کالا از کلیه گمرکات و مرزهای ورودی کشور به منطقه ویژه اقتصادی لاوان به رویه ترانزیت خارجی بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و سود بازرگانی.

۱۱-امکان ارسال مستقیم کالا از کشورهای خارجی به منطقه ویژه اقتصادی لاوان بدون رویه گمرکی.

۱2-امکان برخورداری از نیروی کار جوان.

۱۴- امکان ایجاد مرکز خدمات رسانی پشتیبانی و رفاهی به سکوها و حوزه‌های نفتی پیرامون.

۱۵-هزینه بسیار مناسب تأمین زمین جهت ایجاد مراکز سرمایه‌گذاری در مقایسه با جزایر مشابه.

۱۶-انتخاب منطقه ویژه اقتصادی لاوان بعنوان قطب سوم پتروشیمی کشور.

۱۷-وجود جاذبه‌های فراوان گردشگری از جمله سواحل زیبای ماسه‌ای و صخره‌ای به طول ۳۵ کیلومتر و اقلیم زیبای جزیره در فصول مختلف سال.

18- حذف بوروكراسي واردات صنايع انرژي.

19- ايجاد قطب دوم پتروشيمي كشور.

 

 فریدون همتی
رئيس مركز خدمات سرمايه گذاري  استان 

 

علی ابراهيمي
نائب رئیس مرکزخدمات سرمایه گذاری استان
 

ویژه نامه های همایش